dr Andrzej Gierszewski
Muzeum Gdańska
Data publikacji 16:28
Open play. Sportowa pasja i gdańskie skarby na wystawie w Domu Uphagena
Przez miesiąc 80 eksponatów przybliży postać wybitnego rugbisty, kolekcjonera i mecenasa, którego pasja pozwoliła ocalić od zapomnienia ważne fragmenty historii oraz materialnego dziedzictwa Gdańska. Wernisaż wystawy „Open play. Eksponaty Muzeum Gdańska z kolekcji Andrzeja Walasa (1957–2025)” odbędzie się w czwartek, 21 maja o godz. 17:00 w Domu Uphagena.
– Andrzej Walas posiadał intuicyjną wrażliwość na genius loci Gdańska. Potrafił dostrzec potencjał narracyjny nawet w obiektach pozornie pospolitych, czyniąc z nich pełnoprawne i cenne elementy opowieści o kulturze materialnej Gdańska – mówi dr hab. Waldemar Ossowski, dyrektor Muzeum Gdańska. – Dzięki jego zaangażowaniu, prywatne zbiory ewoluowały z domowej „Kunstkamery” w spójną i intrygującą narrację o kulturze materialnej regionu. Nasza dwudziestoletnia relacja była modelowym przykładem synergii między prywatnym kolekcjonerem a instytucją publiczną.
Dzięki współpracy z Andrzejem Walasem zbiory Muzeum Gdańska wzbogaciły się o blisko 300 eksponatów związanych z historią miasta i regionu. Wśród nich znalazły się obiekty reprezentujące epoki i zagadnienia rzadziej obecne w naukowym obiegu, m.in. malarstwo przełomu XIX i XX wieku w nurcie lokalnego czy pamiątki związane z okresem wilhelmińskim.
Otwarcie wystawy zbiega się z rocznicą śmierci cenionego kolekcjonera. Na ekspozycji prezentowanych będzie 80 wybranych obiektów spośród niemal 300 eksponatów pozyskanych przez Muzeum Gdańska w ciągu dwóch dekad współpracy.
Kolekcjonerstwo jako „gra otwarta”
Tytułowe open play oznacza w terminologii rugby najbardziej dynamiczną i kreatywną fazę gry, opartą na płynności ruchu i swobodnym rozwoju akcji. Taka była również filozofia kolekcjonerska Andrzeja Walasa – wieloletniego zawodnika Lechii Gdańsk oraz 38-krotnego reprezentanta Polski w rugby. Przez cztery dekady z niemal sportową determinacją tropił i pozyskiwał artefakty, które dziś znajdują się w zbiorach gdańskich muzeów.
Ekspozycja została podzielona na dwa główne nurty, inspirowane terminologią rugby:
- Młyn – część poświęcona zbiorom artystycznym, obejmująca m.in. gdańskie malarstwo początku XX wieku, wyroby gdańskie ze srebra oraz grafiki Güntera Grassa.
- Szarża – część historyczna, prezentująca m.in. pamiątki po Czarnych Huzarach (1. Przybocznym Pułku Huzarów) oraz obiekty dokumentujące dawną topografię i obyczajowość Gdańska.
Etyka dzielenia się dziedzictwem
Andrzej Walas zapisał się w pamięci muzealników jako kolekcjoner, który dobro publiczne stawiał ponad prywatnym posiadaniem.
– Andrzeja Walasa poznałam w 2011 roku, kiedy objęłam opiekę nad kolekcją malarstwa Muzeum Gdańska. W następnych latach wielokrotnie współpracowaliśmy przy tworzeniu wystaw oraz zakupach eksponatów, także na aukcjach. Rzeczy pozyskane dzięki tej współpracy albo nadały nam nowy kierunek, albo wypełniły luki w naszej kolekcji. Pan Andrzej był nie rywalem, a wspierającym partnerem i dobrym doradcą, który cieszył się z sukcesów Muzeum – mówi Dorota Powirska z Muzeum Gdańska, kuratorka wystawy. – Podziwiałam w nim rzadką wśród kolekcjonerów chęć udostępniania swoich zbiorów publiczności oraz niegasnącą radość, z którą opowiadał o kolejnych nabytkach i nowo odkrytych kierunkach rozwoju zbioru.
Wystawa „Open play” jest nie tylko prezentacją cennych muzealiów, ale także formą podziękowania za wkład Andrzeja Walasa w rozwój kolekcji Muzeum Gdańska i budowanie nowoczesnej opowieści o historii miasta.
Informacje praktyczne
- Wernisaż: 21 maja 2026 roku (czwartek), godz. 17:00 / wstęp wolny
- Miejsce: Dom Uphagena, ul. Długa 12, Gdańsk
- Czas trwania wystawy: 22 maja – 21 czerwca 2026 roku
- Wstęp: w cenie biletu do Domu Uphagena
