Referat Prasowy Urzędu Miejskiego w Gdańsku

Czy Daniel Chodowiecki rysował świat takim, jakim naprawdę go widział? Czy jego szkicom można zaufać, odtwarzając stroje, wnętrza, religijność i codzienne życie ludzi sprzed 250 lat? 8 października w Domu Uphagena badacze z całej Polski spojrzą na twórczość jednego z najważniejszych artystów XVIII wieku jak na materiał dowodowy. Międzynarodowa konferencja „Daniel Chodowiecki i jego czasy” jest częścią obchodów 300. rocznicy urodzin gdańskiego artysty.

Daniel Chodowiecki pozostawił po sobie nie tylko tysiące grafik i rysunków. Uważnie obserwował ludzi - ich stroje, gesty, mieszkania, religijność czy zachowania w przestrzeni miasta. Szczególne znaczenie ma dokumentacja jego podróży do rodzinnego Gdańska w 1773 roku. Dziś przedstawienia, które dla współczesnych artysty były obrazami dobrze znanej codzienności, mogą służyć badaczom jako źródło wiedzy o świecie, który dawno przestał istnieć. Tylko czy możemy im bezwarunkowo zaufać?

Wstęp na Międzynarodową konferencję „Daniel Chodowiecki i jego czasy” w dniu 8 października jest darmowy. Poszczególne referaty będzie można także śledzić online.

Artysta czy świadek?

To pytanie będzie powracało podczas konferencji w kilku odsłonach. Jedną z nich stanowią przedstawienia gdańskich żołnierzy. Krzysztof Kucharski zestawi ikonografię Chodowieckiego z dokumentami Rady Wojennej, pytając o jej wartość jako źródła do badań nad XVIII-wiecznym umundurowaniem.

Podobnemu „sprawdzam” można poddać inne szczegóły pojawiające się w pracach artysty. Ubiór może powiedzieć wiele o modzie i pozycji społecznej przedstawionych osób. Wyposażenie wnętrza pozwala zajrzeć do świata, w którym mieszkali. Gest czy scena religijna stają się świadectwem obyczajowości.

Jednym z punktów konferencji będzie wystąpienie prof. Edmunda Kizika poświęcone obserwacjom katolickiej obrzędowości w protestanckim Gdańsku. Jego tytuł - „A oni znowu się modlą!” - dobrze pokazuje, że Chodowiecki pozostawił po sobie coś więcej niż suchą dokumentację. Patrzymy również na XVIII-wieczne miasto oczami konkretnego człowieka, z jego doświadczeniem, ciekawością i sposobem postrzegania innych.

XVIII-wieczny Gdańsk pod lupą

Program konferencji pozwoli potraktować twórczość Chodowieckiego jak wielką układankę złożoną ze szczegółów.

Badacze przyjrzą się m.in. modzie, wnętrzom, życiu religijnemu, wojskowości i społeczeństwu epoki. Osobnym wątkiem będzie również funkcjonowanie samego artysty na XVIII-wiecznym rynku - jego obecność w gdańskich ogłoszeniach prasowych pokazuje świat, w którym dzieła sztuki były nie tylko tworzone i podziwiane, ale również reklamowane, sprzedawane i kolekcjonowane.

Chodowiecki nie mógł przypuszczać, że dwa i pół wieku później badacze będą analizować detale jego prac i konfrontować je z innymi źródłami. To, co znajdowało się czasem na drugim planie rysunku, może być dziś równie interesujące jak jego główny temat.

Kto miał prawo do Chodowieckiego?

Konferencja wyjdzie również poza XVIII wiek. Kolejne pokolenia nie tylko badały twórczość artysty, lecz także próbowały odpowiedzieć na pytanie, kim właściwie był Daniel Chodowiecki.

Urodzony w Gdańsku artysta większość dorosłego życia spędził w Berlinie. Jego biografia i pochodzenie sprawiały, że z czasem stawał się przedmiotem różnych interpretacji tożsamościowych. W programie konferencji znalazło się m.in. wystąpienie zatytułowane „Niemiecki, lecz duchem polskości owiany”, poświęcone sposobom przedstawiania Chodowieckiego w polskiej kulturze i historiografii.

To kolejny rodzaj źródłowego śledztwa - tym razem jego przedmiotem nie jest już XVIII-wieczny Gdańsk, lecz pamięć o samym artyście i znaczenia, jakie nadawano mu w następnych epokach.

Gdańsk i Berlin w 300. rocznicę urodzin

Konferencja „Daniel Chodowiecki i jego czasy” odbędzie się 8 października 2026 roku w Domu Uphagena. Wydarzenie stanowi część obchodów 300. rocznicy urodzin Daniela Chodowieckiego oraz polsko-niemieckiego projektu poświęconego jego twórczości i dziedzictwu.

Gdańskie spotkanie badaczy będzie miało swoją kontynuację w Berlinie - 14 i 15 października odbędzie się druga część konferencji przygotowana we współpracy z Akademie der Künste.

Gdańskie wydarzenia jubileuszowe związane z Danielem Chodowieckim

Wystawa w Muzeum Gdańska jest częścią gdańskich obchodów 300. rocznicy urodzin Daniela Chodowieckiego. W ich ramach w Oddziale Sztuki Dawnej Muzeum Narodowego w Gdańsku są organizowane kolejne odsłony cyklu wystaw „Osiem i pół tygodnia: Daniel Chodowiecki”. 11 września rozpoczęła się wystawa „Daniel Chodowiecki. Nauka, edukacja, reformy”. 16–18 października będzie im towarzyszyła jesienna odsłona Festiwalu Chodowieckiego z różnorodnym programem edukacyjno-artystycznym inspirowanym kulturą XVIII wieku.

Daniel Chodowiecki i jego czasy – konferencja naukowa

• Temat: twórczość Daniela Chodowieckiego jako źródło wiedzy o XVIII wieku oraz jej późniejsza recepcja
• Kiedy: 8 października 2026 r. (czwartek), godz. 9:00–17:00
• Gdzie: Dom Uphagena, ul. Długa 12, Gdańsk
• Wstęp: wolny
• Online: transmisja na żywo z napisami w języku niemieckim
• Program [LINK]